«Δόγμα του Σοκ» – Μια ιδιότυπη εφαρμογή

του Δημήτρη Αργυράκη

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ είχε χρηματοδοτήσει ένα ερευνητικό πρόγραμμα, για την πραγµατοποίηση παράξενων πειραμάτων σε ανθρώπους µε ψυχικές διαταραχές, κρατώντας τους ναρκωµένους και σε αποµόνωση για εβδοµάδες, ενώ, στη συνέχεια, αφού υποβάλλονταν σε πολλαπλά ηλεκτροσόκ, τους χορηγούνταν διάφορα κοκτέιλ πειραµατικών παραισθησιογόνων φαρµάκων. Τα πειράµατα αυτά είχαν πραγµατοποιηθεί στο Ινστιτούτο Άλαν του Πανεπιστηµίου Μακγκίλ, στο Μόντρεαλ του Καναδά, υπό την εποπτεία του διευθυντή του δρα Γιούεν Κάµερον. Θεραπείες με ηλεκτροσόκ, με στόχο την «αποδόμηση» και «ανάπλαση» της προσωπικότητας. Αυτό ήταν το υπόβαθρο για τα πειράματα σε βάρος δεκάδων αμερικανών πολιτών, τα οποία οργάνωσαν και εκτέλεσαν επιφανείς ψυχίατροι και επιτελεία των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Ο Κάµερον ισχυριζόταν ότι υπάρχουν δύο µείζονες παράγοντες, που µας επιτρέπουν να διατηρούµε την αντίληψη του χρόνου και του χώρου, µε άλλα λόγια, να γνωρίζουµε πού και ποιοι είµαστε: «η συνεχής εισροή αισθητηριακών ερεθισµάτων και η µνήµη µας». Με τα κελιά αποµόνωσης εξουδετέρωνε την εισροή αισθητηριακών ερεθισµάτων και με τα ηλεκτροσόκ εξουδετέρωνε τη µνήµη. Πίστευε ότι ο µοναδικός τρόπος για να διδάξει στους ασθενείς του νέες, υγιείς συµπεριφορές, ήταν να διεισδύσει στο µυαλό τους και να σαρώσει όλα όσα προϋπήρχαν. Το πρώτο βήµα ήταν η «αποδόµηση», η διάλυση των υπαρχόντων γνωστικών σχηµάτων, η οποία απέβλεπε σε έναν εντυπωσιακό στόχο: να οδηγήσει τον ανθρώπινο νου σε µια κατάσταση «ὥσπερ ἐν γραμματείῳ ᾧ μηθὲν ἐνυπάρχει ἐντελεχείᾳ γεγραμμένον», όπως έχει γράψει ο Αριστοτέλης, να τον µετατρέψει, δηλαδή, σε «άγραφο πίνακα». Είχε την πεποίθηση ότι µπορούσε να επιτύχει αυτή τη νοητική κατάσταση, αν εξαπέλυε μια συστηµατική επίθεση στον ανθρώπινο εγκέφαλο µε ο,τιδήποτε παρεµποδίζει τη φυσιολογική λειτουργία του, χρησιμοποιώντας όλες τις µεθόδους ταυτόχρονα. Επρόκειτο για µια πολεµική επιχείρηση τύπου «Σοκ και Δέος» ενάντια στη νόηση.

Εξωθώντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, με διαδοχικά σοκ τους ασθενείς του σε μια χαοτική κατάσταση «παλινδρόμησης», στερώντας τους την αίσθηση του χωροχρόνου, θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε να «αναγεννηθούν» ως υγιείς, υποδειγματικοί πολίτες. Έλεγε χαρακτηριστικά: «Το σύνολο των τεχνικών, που χρησιµοποιούνται για να βγει µια ανάκριση από ένα αδιέξοδο, από την απλή αποµόνωση µέχρι την ύπνωση και τη νάρκωση, είναι ουσιώδεις τρόποι για να επιταχυνθεί η διαδικασία της παλινδρόµησης. Καθώς ο ανακρινόµενος διολισθαίνει από την ωριµότητα σε µια περισσότερο νηπιακή κατάσταση, τα αποκτηµένα ή δοµηµένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του εξασθενούν. Τότε είναι που ο κρατούµενος εισέρχεται σε µια κατάσταση ‘‘ψυχολογικού σοκ’’ ή ‘‘αναστολής της ζωτικότητας’’, φτάνοντας στο ποθητό για έναν ανακριτή σηµείο, καθώς τότε το υποκείµενο είναι πολύ πιο δεκτικό σε υποδείξεις, πολύ πιο πιθανό να συµµορφωθεί». Θεωρούσε αυτές τις καταστροφικές του ενέργειες «δημιουργικές», ένα δώρο προς τους τυχερούς ασθενείς του, που, χάρη στις άοκνες προσπάθειές του για «αποδόµηση» της προσωπικότητάς τους, θα είχαν την τύχη να «αναπλαστούν».

Τα πειράματά του αποτέλεσαν την έμπνευση για τη διαμόρφωση της νεοφιλελεύθερης αντίληψης σε πολιτικοοικονομικό επίπεδο, ήταν το «στίγμα» που καθόρισε τη λογική που διέπει το σύγχρονο «καπιταλισμό της καταστροφής». Οι φανατικοί ιδεολογικοί «νονοί» του ακραίου νεοφιλελεύθερου εγχειρήματος «Σοκ και Δέος», γαλουχήθηκαν με τις «αξίες» της οικονομικής θεωρίας του Μίλτον Φρίντμαν, βγαλμένες από τα σπλάχνα της διαβόητης «Σχολής του Σικάγου». Όπως ο Κάμερον πίστευε ότι, υποβάλλοντας τον ανθρώπινο εγκέφαλο σε μια σειρά από σοκ, μπορούσε να διαλύσει και να εξαλείψει την ελαττωματική νόηση, για να οικοδομήσει στη συνέχεια καινούριες προσωπικότητες εκ του μηδενός, γράφοντας πάνω σε «λευκή σελίδα», έτσι και οι οικονομολόγοι της αχαλίνωτης ελεύθερης αγοράς, που ασπάζονται το «Δόγµα του Σοκ», είναι πεισµένοι ότι µόνο µια µεγάλη ρήξη, μια μεγάλη διάλυση, µπορεί να τους εξασφαλίσει το είδος του µεγάλου «λευκού καµβά» που ποθούν, να προετοιμάσει το έδαφος για τις «μεταρρυθμίσεις» τους.

Το «Δόγµα του Σοκ», στην πολιτικοοικονομική του διάσταση, λειτουργεί ως εξής: η αρχική καταστροφή (ένας πόλεµος, ένα πραξικόπηµα, µια τροµοκρατική επίθεση, ένας τυφώνας, ένα τσουνάµι, µια ξαφνική κατάρρευση των αγορών), εξωθεί ολόκληρο τον πληθυσµό σε µια κατάσταση συλλογικού κλονισµού. Οι βόµβες που πέφτουν από τον ουρανό, τα τροµοκρατικά χτυπήµατα, οι θυελλώδεις άνεµοι, χρησιµεύουν για να εξασθενήσουν οι αντιστάσεις ολόκληρων κοινωνιών, όπως ακριβώς η εκκωφαντική µουσική και οι ξυλοδαρµοί εξασθενίζουν τις αντιστάσεις των κρατουµένων στα κελιά των βασανιστηρίων. Και, όπως οι τροµοκρατηµένοι κρατούµενοι προδίδουν  τα ονόµατα των συντρόφων τους και αποκηρύσσουν τα πιστεύω τους, έτσι και οι κοινωνίες, που βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, παραιτούνται συχνά από όσα θα υπερασπίζονταν σθεναρά υπό διαφορετικές συνθήκες. Τα ψυχολογικά εργαλεία χειραγώγησης είναι η σύγχυση, ο αποπροσανατολισμός, η έκπληξη. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, δεν μπορεί να υπάρξει σοκ. Οποιαδήποτε στρατηγική βασίζεται στην εκµετάλλευση των ευκαιριών, που εµφανίζονται έπειτα από ένα τραυµατικό σοκ, επενδύει σε πολύ µεγάλο βαθµό στο στοιχείο του αιφνιδιασµού. Μια κατάσταση σοκ είναι, εξ ορισµού, µια περίσταση κατά την οποία υφίσταται ένα χάσµα ανάµεσα στα γεγονότα, που εξελίσσονται πολύ γρήγορα και στην πληροφόρηση που υπάρχει, ώστε να είναι εφικτό να εξηγηθούν.

Κάθε εκδοχή του «Δόγµατος του Σοκ» εδράζεται πάνω στην ίδια θεωρητική βάση, ότι οι άνθρωποι µπορούν να προβάλλουν αντίσταση σε τµηµατικές αλλαγές, αλλά, αν συµβούν ταυτόχρονα δεκάδες αλλαγές προς κάθε κατεύθυνση, τότε εδραιώνεται ένα αίσθηµα µαταιότητας και ο πληθυσµός περιέρχεται σε κατάσταση αδράνειας. Μια κοινωνία σε κρίση, σε κατάσταση σοκ, είναι έτοιμη να δεχτεί σκληρά μέτρα, τις «θεραπείες-σοκ», που παρουσιάζονται ως σωτήριες και αναγκαίες τομές για την «αναδιάρθρωση», τον «εκσυγχρονισμό», την «ανάπτυξη». Την «αποδόμηση» της κοινωνίας ακολουθεί η «ανάπλαση», όπως ακριβώς στα ψυχολογικά πειράματα της ψυχροπολεμικής εποχής. Και είναι ακριβώς αυτές τις καθοριστικές στιγµές, όταν οι άνθρωποι καθίστανται ψυχολογικά και σωµατικά έρµαια, που, αυτοί οι δεξιοτέχνες της χειραγώγησης της πραγµατικότητας, απλώνουν τα στιβαρά χέρια τους και αρχίζουν να «αναπλάθουν» τον κόσµο.

Μια έκφανση του «Δόγµατος του Σοκ» παίρνει σάρκα και οστά τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, χωρίς την εκμετάλλευση κάποιων φυσικών καταστροφών ή την ιστορικά δοκιμασμένη αρωγή φασιστικών καθεστώτων. Τα «τρομερά παιδιά της Σχολής του Σικάγου», διαπρύσιοι κήρυκες της «αγιοποίησης» των αγορών, έθεσαν σε εφαρμογή ένα αδίστακτο σχέδιο «σωτηρίας» μιας ευρωπαϊκής χώρας σε περίοδο ειρήνης, με τη βοήθεια «δημοκρατικών» κυβερνήσεων, που αναλαμβάνουν, η μια μετά την άλλη, το ρόλο του «κομιστή» μιας εξαιρετικά επώδυνης οικονομικής και πολιτικής «θεραπείας», η οποία χορηγείται σε ισχυρές δόσεις στη συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας. Μέσα σ’ αυτό το γενικευμένο πλαίσιο αποσταθεροποίησης και καθυπόταξης μιας ολόκληρης χώρας και του παραγωγικού δυναμικού της, μέσω των θεραπευτικών συνταγών των «επαϊόντων» της νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, εμφιλοχωρούν ανάλογες ιδεοληπτικές πρακτικές και σε επί μέρους κοινωνικούς πυρήνες, σε επίπεδο περιφερειών, νομών, ακόμη και πόλεων.

Μια χαρακτηριστική περίπτωση τέτοιας ιδιότυπης εφαρμογής του «Δόγματος του Σοκ» επιχειρείται τα τελευταία χρόνια στο Δήμο Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαληδόνας. Θεωρητικό εγχείρημα στη συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί η ανέγερση ενός γηπέδου ποδοσφαίρου, απώτερος όμως και στρατηγικός στόχος είναι η πλήρης παράδοση της πόλης στα ιδιωτικά κερδοσκοπικά συμφέροντα. Ως «ιδεολογικό όχημα» για την επίτευξη του υπόψη εγχειρήματος, επιλέχτηκε προσχηματικά η ικανοποίηση του χρόνιου αιτήματος χιλιάδων φιλάθλων της ΑΕΚ για την επανακατασκευή του γηπέδου της ομάδας τους και την επαναφορά της εμβληματικής της έδρας στον παραδοσιακό της χώρο. Ο «ασθενής» στην προκειμένη περίπτωση είναι η Δημοτική Αρχή και η τοπική κοινωνία και επίδοξος «θεραπευτής» ένας μεγαλόσχημος επιχειρηματίας, που εντόπισε μια «φλέβα χρυσού» και προσπαθεί να την οικειοποιηθεί και να την εκμεταλλευτεί. Οι φλεγματικές, όμως, εμμονές του «ασθενούς» να αντισταθεί στην επιχειρούμενη «θεραπεία», όρθωσαν ένα απρόσμενο τείχος στην υλοποίηση του συγκεκριμένου εγχειρήματος. Έπρεπε, λοιπόν, να ανασυρθεί από το ιδεολογικό οπλοστάσιο η κατάλληλη συνταγή τύπου «Σοκ και Δέος» και να τεθεί σε άμεση εφαρμογή το σχέδιο της «απόλυτης χειραγώγησης». Η διαδικασία της «αποδόμησης» της κοινωνίας μέσω αλλεπάλληλων «θεραπειών-σοκ», προκειμένου να εξασφαλιστεί το είδος του µεγάλου «λευκού καµβά», που θα προετοίμαζε κατάλληλα το έδαφος για την απρόσκοπτη υλοποίηση της «ευεργετικής επένδυσης», κλιμακώθηκε μεθοδευμένα με παράλληλες και αλληλοσυμπληρούμενες δράσεις.

Πρωταρχικής βαρύτητας στόχος ήταν η υπέρβαση του ισχύοντος απαγορευτικού θεσμικού πλαισίου και η πλήρης εναρμόνισή του με τα επιχειρηματικά σχέδια, προσαρμόζοντας κατάλληλα το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής στις απαιτήσεις εφαρμογής του μεγαλόπνοου «αναπτυξιακού» έργου. Έτσι, το άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας, ένας πνεύμονας πρασίνου 471 στρεμμάτων για ολόκληρη την Αττική, παραδόθηκε στο «Φορέα Ανάπλασης και Διαχείρισης Μητροπολιτικών και Υπερτοπικών Πάρκων», ενώ η διαχείρισή του έφυγε από το Δήμο Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας. Την ίδια στιγμή, για να εξυπηρετηθεί καλύτερα αυτό το σχέδιο, το άλσος μετατράπηκε σε Μητροπολιτικό πάρκο με «ζώνες ειδικών χρήσεων», επιτρέποντας τον αποχαρακτηρισμό του 5% της συνολικής του έκτασης και την αλλαγή στις χρήσεις γης και εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα ανέγερσης αθλητικών εγκαταστάσεων, ενώ, άμεσος υπήρξε ο αποχαρακτηρισμός 6 στρεμμάτων δασικής και αναδασωτέας έκτασης και η προσάρτησή τους στην παραχωρηθείσα έκταση για την υλοποίηση του έργου. Το κερασάκι στην τούρτα του συνολικού σχεδίου αποτέλεσε η υπερκέραση των ειδικών πολεοδομικών όρων και διατάξεων, που θεσπίστηκαν για την προστασία της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του προσφυγικού συνοικισμού.

Καθοριστικής σημασίας παράλληλος στόχος ήταν ο αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης με ισχυρές «δόσεις» προπαγάνδας, μέσω ενός συστήματος κατευθυνόμενης ειδησεογραφίας κι ενός ανελέητου βομβαρδισμού χαλκευμένων πληροφοριών. Ο δημοσιογραφικός «κιτρινισμός» εξασφάλισε θεαματικά ένα «πεδίον δόξης λαμπρόν», αποθεώνοντας στην κυριολεξία τη γνώριμη γκεμπελική πρακτική της σπερμολογίας. Χαλκέντεροι υπηρέτες της «γονυπετούς δημοσιογραφίας», συνειδητοί οσφυοκάμπτες αυλοκόλακες του επερχόμενου «Μεσσία», έγιναν αθύρματα στην κραταιά βούλησή του και ανέλαβαν εργολαβικά το έργο της επιβολής της «άνωθεν αλήθειας» σε έναν κόσμο τελούντα υπό έκπληξη και σύγχυση, με στρατηγική στόχευση την παγίωση μιας εκφυλισμένης κοινωνίας ανδράποδων, που δεν αμφισβητούν και αποδέχονται άκριτα τα «θέσφατα». Ο αήθης «τζόγος» με το θυμικό των απλών φιλάθλων ακόνισε την εντεταλμένη δημοσιογραφική γραφίδα, προσβάλλοντας ανερυθρίαστα κάθε μορφή δεοντολογίας στην ενημέρωση και κάθε έννοια σεβασμού της διαφορετικής άποψης.

Η εξώθηση, όμως, του «ασθενούς» στη χαοτική κατάσταση παλινδρόμησης, που θα δημιουργούσε τις προύποθέσεις για την ποθούμενη «αναγέννησή» του, δεν έφερε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, λόγω της απρόσμενης προβαλλόμενης αντίστασής του στη χορηγούμενη «θεραπεία», με ιδεολογικά αντισώματα ριζωμένα στη συνείδησή του. Η προσφυγή σε πιο «ρηξικέλευθες» δράσεις ήταν πλέον αδήριτη ανάγκη, καθότι το διακύβευμα ήταν πολύ σημαντικό. Με προμετωπίδα την ανάκτηση του «κλέους» και της «πληγωμένης αξιοπρέπειας» της πόλης με την επικείμενη ανέγερση του γηπέδου, επιστρατεύτηκε μια αγέλη «αυθόρμητων» θερμόαιμων μαχητών ενάντια στον όποιο «παρεκκλίνοντα» λόγο, προκειμένου να υπερασπιστούν με κάθε μέσο το δήθεν «κοινό περί δικαίου αίσθημα» της τοπικής κοινωνίας. Ένας «οπαδικός στρατός», ο οποίος, σε αγαστή συνεργασία με τα δημοσιογραφικά φερέφωνα, συνέθεσαν το εκρηκτικό μείγμα των «προθύμων» που θα επέβαλλαν στην πόλη τη «σιωπή των αμνών». Οποιαδήποτε προσπάθεια ανοιχτού δημοσίου διαλόγου για ζητήματα που αφορούσαν την ένταξη του συγκεκριμένου έργου στον πολεοδομικό ιστό, την πιθανολογούμενη κυκλοφοριακή και περιβαλλοντική επιβάρυνση, την προστασία του Άλσους και τη διασφάλιση της ποιότητας της ζωής των πολιτών, στοχοποιήθηκε και διεμβολίστηκε με βίαιο τρόπο. Η διάλυση Δημοτικών Συμβουλίων και εκδηλώσεων άλλων φορέων και συλλογικοτήτων με μεθόδους πραξικοπηματικές, οι συνεχείς προπηλακισμοί και ξυλοδαρμοί αιρετών και απλών πολιτών, οι βανδαλισμοί σε δημόσια και ιδιωτικά κτήρια και η καλλιέργεια ενός κλίματος αχαλίνωτης μισαλλοδοξίας και τρομοκρατίας, εκκόλαψαν ένα «αβγό του φιδιού» με έντονα φασιστικά χαρακτηριστικά στην καθημερινότητα της πόλης. Γινόταν πλέον αντιληπτό, ότι ο απώτερος στόχος δεν ήταν απλά η ανέγερση του γηπέδου, αλλά η επιβολή ενός απόλυτου σιωπητηρίου, μιας ιδεολογικής και κοινωνικής «ομερτά», ώστε να εφαρμοστούν χωρίς σθεναρές αντιδράσεις όλα όσα θα το ακολουθούσαν. Ήταν μια αδιάλειπτη και συντονισμένη χορήγηση της κατάλληλης «θεραπείας», με στόχο την απόλυτη «εκπαίδευση» μιας ολόκληρης κοινωνίας στην «ανημπόρια», στην de facto, δηλαδή, παθητική αποδοχή σωρείας αρνητικών ερεθισμάτων, που οδηγούν μοιραία και αναπόδραστα σε μια «μονοδρομημένη» και μη αμφισβητούμενη πραγματικότητα, από την οποία δεν υπάρχει καμία δυνατότητα διαφυγής. Ένα μπόλιασμα της ατομικής και συλλογικής συνείδησης με παρασιτικούς βλαστούς, που θα καταστέλλουν εν τη γενέσει του κάθε υβρίδιο αυτοφυούς σκέψης και αυτόβουλου προβληματισμού, κάθε προσπάθεια διεκδίκησης αυτονόητων και αναφαίρετων κοινωνικών δικαιωμάτων, παγιώνοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, µια απόλυτα ελεγχόμενη κατάσταση μόνιμου ακρωτηριασμού του «κοινωνικού γίγνεσθαι».

Είναι αλήθεια, ότι η «ζώσα» και «μαχόμενη» τοπική κοινωνία αρνείται πεισματικά να ενσαρκώσει τον προδιαγεγραμμένο ρόλο της στην ιδιόμορφη αυτή εφαρμογή του «Δόγματος του Σοκ» και να υποταχθεί αμαχητί στα κελεύσματα των σύγχρονων αυτοχριζόμενων «ευεργετών» της. Αρνείται να αποδεχθεί τη λογική της τυφλής υποταγής σ’ ένα αυθαίρετο, θολό και διαρκώς χειραγωγούμενο πλαίσιο «κοινωνικής ευταξίας» και να προσαρμόσει την καθημερινότητα αλλά και το μέλλον της στην «προκρούστεια κλίνη» των οποιωνδήποτε δόλιων συμφερόντων. Αγωνίζεται για να προασπίσει τα απολύτως αυτονόητα, συνειδητοποιώντας ολοένα και περισσότερο τις αλυσιδωτές επεμβατικές δράσεις, που σαρώνουν σαν ανεξέλεγκτο «τσουνάμι» την ευρύτερη ελληνική πραγματικότητα, βιώνοντας με τον πλέον οδυνηρό τρόπο την εκχώρηση δημόσιων αγαθών και εθνικών πόρων στους βουλιμικούς «γύπες» των ασύδοτων αγορών, τη στοχευμένη απίσχναση των παραγωγικών δυνάμεων, την περαιτέρω αποδόμηση των παραγωγικών σχέσεων συντριπτικά σε βάρος των εργαζομένων, τη μεθοδική φαλκίδευση της ελπίδας και της προοπτικής ολόκληρων γενεών. Η επιτυχής έκβαση αυτού του αγώνα είναι το κρίσιμο ζητούμενο σ’ αυτή τη συγκυρία και θα εξαρτηθεί, σε σημαντικό βαθμό, από την καθολική και μαζική αφύπνιση των υπό την επήρεια του σοκ «κλονισμένων» συνειδήσεων, την αποφασιστικότητα που θα επιδείξουν οι ίδιοι οι ενεργοί πολίτες να θεραπεύσουν την ανοιχτή πληγή, που έχει απλωθεί επικίνδυνα στο σώμα της τοπικής κοινωνίας. Μια «χέουσα πληγή», η οποία κακοφορμεί ολοένα και περισσότερο, αναδύοντας τη μυρωδιά της «σήψης» σε κάθε έκφανση της κοινωνικής πραγματικότητας. «Πυορροεί» και  μολύνει συστηματικά κάθε εναπομείναν υγιές και γόνιμο κύτταρο που αναπαράγει την ελεύθερη σκέψη, έκφραση και δράση σ’ ένα πλαίσιο στοιχειώδους δημοκρατικού πολιτισμού. Καθίσταται πλέον σαφές ότι, στην ενδεχόμενη περίπτωση που δεν επιτευχθεί η ομόθυμη και εναργής εναντίωση των πολιτών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο, η διαφαινόμενη επιδημική μετάσταση του «μολυσματικού αποστήματος» σε πανελλαδική κλίμακα, θα θέσει τις βάσεις για την οικοδόμηση μιας αποτρόπαιας δυστοπίας.

Μοιραστείτε το: Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someonePrint this page

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *